Roshe bo‘shlig‘i sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:RocheLobesDetailed.svg|thumb| [[Qoʻshaloq yulduzlar|Qoʻshaloq tizim]] uchun Roshe boʻshliqlari (sariq bilan belgilangan). Uzluksiz chiziqlar teng potentsialli chiziqlardir.]]
[[Fayl:RochePotential.jpg|thumb| Massa nisbati 1:2 boʻlgan aylana orbitalarda umumiy massa markazi atrofida aylanayotgan yulduzlar uchun potensial sirtning uch oʻlchamli tasviri. Potensial sirt yulduzlar bilan aylanadigan koordinatalar tizimida tasvirlangan. Elliptik orbitalarda maydon nopotentsial boʻladi.]]
'''Roshe boʻshligʻi''' ― qoʻshaloq tizimdagi [[yulduz]] atrofidagi maydon boʻlib, uning chegarasi birinchi <math>L_1</math> Lagranje nuqtasini oʻz ichiga olgan ekvipotentsial sirtdir.

[[Qoʻshaloq yulduzlar|Qoʻshaloq yulduz]] bilan birgalikda aylanadigan [[Koordinatalar|koordinatalar tizimida]], ushbu mintaqada joylashgan sinov tanasi uchun, Roshe boʻlagida joylashgan yulduzning [[Gravitatsiya|tortishishi]] hamroh yulduzning tortishishida ham, markazdan qochma kuchda ham hukmronlik qiladi.

<math>L_1</math>Lagranje nuqtasida [[Qoʻshaloq yulduzlar|qoʻshaloq tizim]] tarkibiy qismlarining Roshe boʻshligʻi aloqada boʻladi: ikkala yulduzning tortishish natijasi unda [[0 (son)|nolga]] aylanadi. Bu ularning evolyutsiyasi paytida Roshe boʻshligʻini toʻldirganda, materiyaning bir yulduzdan ikkinchisiga oʻtishi ehtimoliga olib keladi. Bunday oʻtishlar zich [[Qoʻshaloq yulduzlar|qoʻshaloq yulduz tizimlarining]] evolyutsiyasida muhim rol oʻynaydi ([[Akkretsiya|Akkretsiyaga]] qarang).

Piter Egglton<ref name="egg">''Eggleton P. P.'' Approximations to the Radii of Roche Lobes, The Astrophysical Journal.— 1983.— '''268'''.— p. 368—369.</ref> Roshe boʻshligʻining samarali radiusi uchun empirik formulani taklif qildi (hajmi mos keladigan Roshe boʻshligʻining hajmiga teng boʻlgan sharning radiusi), bu butun massa nisbati diapazonida 1% dan yuqori aniqlik bilan natijalar beradi:

: <math>r_L={{0.49q^{2/3}} \over {0.6q^{2/3}+\ln(1+q^{1/3})}}, \ \ \ \ 0<q<\infty,</math>

bu yerda <math>r_L</math> komponentlar orasidagi masofaga tegishli boʻlgan Roshe boʻshligʻining samarali radiusi, <math>q=M_2/M_1</math> komponent massa nisbati (<math>M_2</math> Roshe boʻshligʻining samarali radiusi hisoblangan yulduzning massasi).

== Yana qarang ==

* [[Astrofizika]]
* [[Osmon mexanikasi]]
* [[Roshe chegarasi]]
* [[Hill shari]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}
<references group="" responsive="1"></references>
== Havolalar ==
* {{jurnal manbasi|last=Morris|first=S.L.|title=Two Mathematical Expansions of the Roche Equipotentials|journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific|volume=106|issue=696|pages=154&ndash;155|date=Feb 1994|jstor=40680260|bibcode=1994PASP..106..154M|doi=10.1086/133361}}
* {{jurnal manbasi|last=Morris|first=S.L.|title=The Limits of Inclination for Binary Star Partial Eclipses|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1999-08-01_520_2/page/797|journal=Astrophysical Journal|volume=520|number=2|pages=797&ndash;804|date=1-Aug 1999-yil|doi=10.1086/307488|bibcode=1999ApJ...520..797M}}
[[Turkum:Astrofizika]]
[[Turkum:Osmon mexanikasi]]